बैंकक । सीमा विवादका कारण थाई र कम्बोडियाली सेनाबिच भएको झडपमा कम्तीमा १२ जना थाई नागरिकको मृत्यु भएको छ। मृत्यु हुनेमा अधिकांश सर्वसाधारण रहेका छन्।
थाइल्यान्डका स्वास्थ्य मन्त्रीका अनुसार झडपमा एक सैनिक र ११ जना सर्वसाधारणको ज्यान गएको छ। सुरिन प्रान्तमा एक ८ वर्षीय बालक सहित दुई सर्वसाधारणको मृत्यु भएको छ भने उबोन रत्चाथानी प्रान्तमा एक सर्वसाधारणको मृत्यु भएको छ । श्रीसाकेत प्रान्तमा एक १५ वर्षीय किशोर र एक सैनिक सहित आठ सर्वसाधारणको मृत्यु भएको छ।
कम्बोडियामाथि थाई गाउँमा रकेट प्रहार गरेको र एक अस्पतालमाथि आक्रमण गरेको आरोप लागेको छ । त्यस्तै थाइल्यान्डले कम्बोडियाली सैनिक ठेगानालाई निशाना बनाएर हवाई हमला गरेको छ।
थाइल्यान्डले आफ्ना सबै नागरिकलाई कम्बोडिया छोड्न भनेपछि कम्बोडियासँगको सम्पूर्ण सीमा बन्द गरेको छ। यता, कम्बोडियाले भने थाइल्यान्डमाथि ‘अत्यधिक बल’ प्रयोग गरेको आरोप लगाउँदै बैंककसँगको सम्बन्धलाई कमजोर बनाएको छ।
थाइल्यान्डको विदेश मन्त्रालयले कम्बोडियालाई यस्ता कार्यहरू रोक्न आग्रह गरेको छ, जसलाई उसले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको गम्भीर उल्लङ्घन भनेको छ। मन्त्रालयले यदि कम्बोडियाले सशस्त्र आक्रमण जारी राखेमा थाइल्यान्ड आत्म(रक्षाका उपायहरूलाई तीव्र पार्न तयार रहेको पनि बताएको छ।
कम्बोडियाले भने थाइल्यान्डमाथि सीमाको आफ्नो तर्फ अत्यधिक बल प्रयोग गरेको आरोप लगाएको छ। कम्बोडियाका प्रधानमन्त्री हुन मानेतले बिहीबार बिहान फेसबुक पोस्टमा आफ्ना नागरिकलाई थाइल्यान्डसँग बढ्दो तनावको बिचमा शान्त रहन आग्रह गरेका छन्।
उनले लेखेका छन्, ‘कम्बोडियाले सधैं शान्तिपूर्ण माध्यमबाट विवाद समाधान गर्ने सिद्धान्तमा अडिग छ। तर यो अवस्थामा, हामीसँग सशस्त्र आक्रमणको विरुद्धमा सैन्य बल प्रयोग गर्नु बाहेक अर्को विकल्प छैन।’
उनका पिता, पूर्व शक्तिशाली नेता हुन सेनले पनि आफ्नो फेसबुक खातामा लेखेका छन्, ‘लडाइँ भइरहेको सीमावर्ती क्षेत्रहरू बाहेक, सबै क्षेत्रहरूमा सबैले आफ्नो दैनिक कामहरू सामान्य रूपमा जारी राख्नुहोस्।’
चीनले तनाव कम गर्न आग्रह गर्यो
चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता गुओ जियाकुनले थाई(कम्बोडियाली सीमा तनाव बढ्नुमा चीन ‘गहिरो चिन्तित’ रहेको बताएका छन्। उनले भने, ‘हामी आशा गर्छौं कि दुवै पक्षले संवाद र परामर्शमार्फत आफ्ना मुद्दाहरूलाई उचित रूपमा समाधान गर्ने छन्।’
उनले बेइजिङले ‘न्यायपूर्ण र निष्पक्ष स्थिति’ कायम राख्ने बताए। ‘हामीले शान्तिलाई बढवा दिन र संवादलाई प्रोत्साहन गर्न हाम्रो आफ्नै तरिकाले काम गर्दै आएका छौँ र जारी राख्नेछौँ, ताकि स्थितिलाई तनावमुक्त गर्न रचनात्मक भूमिका खेल्न सकियोस्,’ उनले थपे।
यस महिनाको सुरुमा, चिनियाँ विदेश मन्त्री वाङ यीले पनि दुई देशलाई संवादमार्फत सीमा विवाद समाधान गर्न आग्रह गरेका थिए। उनले थाइल्यान्ड र कम्बोडियाबिचको सद्भावपूर्ण सहअस्तित्वका लागि चीन ‘रचनात्मक भूमिका खेल्न इच्छुक’ रहेको पनि बताएका थिए।
अब के हुन सक्छ?
विगतमा पनि कम्बोडिया र थाइल्यान्डबिच यस प्रकारका झडपहरू देखिएको थियो, जहाँ मानिसहरूको ज्यान गएको थियो। त्यतिबेला पनि गम्भीर रूपमा गोली हानाहान भएको थियो, तर सबै अवस्था अपेक्षाकृत छिट्टै सामान्य भएको थियो।
कसैलाई पनि यो पूर्ण स्तरको युद्धमा परिणत हुन्छ भन्ने लाग्दैन, तर अहिले दुवै देशमा यस टकराबबाट पछि हट्ने साहस र आत्मविश्वास भएका नेतृत्वको कमी छ। कम्बोडियामा, अर्थतन्त्र सङ्घर्षरत छ। प्रधानमन्त्री, जो पूर्व शक्तिशाली नेताका छोरा हुन्, सँग अझै आफ्नो अधिकार स्थापित भएको छैन। उनका पिता हुन सेन भने आफ्नो राष्ट्रवादी छवि बलियो बनाउन यस द्वन्द्वलाई थप अगाडि बढाउन इच्छुक देखिन्छन्।
यता, थाई पक्षमा, एक अस्थिर गठबन्धन सरकार छ, जसको पछाडि अर्का शक्तिशाली व्यक्ति थक्सिन सिनावात्राको शक्ति छ। उनले हुन सेन र उनको परिवारसँग न्यानो व्यक्तिगत सम्बन्ध रहेको विश्वास गर्थे।
तर, हुन सेनले एउटा निजी कुराकानी सार्वजनिक गरिदिए, जसले उनकी छोरी, प्रधानमन्त्री पेतोङ्तार्नलाई संवैधानिक अदालतले निलम्बन गरेको थियो। यसबाट थक्सिनले आफूलाई धोका भएको महसुस गरेका छन्। त्यसैले, थाई पक्षमा धेरै आक्रोश छ।
अब, यो द्वन्द्वमा आसियानका अन्य सदस्यहरूले हस्तक्षेप गरेर दुवै देशलाई तनाव कम गर्न मनाउँछन् कि मनाउँदैनन् भनेर हेर्न बाँकी छ। सदस्यहरूबिचको द्वन्द्वलाई टार्नु सधैँ आसियानको उद्देश्य रहेको छ, र अहिले पनि केही आसियान राष्ट्रहरूको प्राथमिकता यी दुई देशलाई विवाद समाधान गर्न मद्दत गर्नु हुनेछ।एजेन्सी
